Suốt nhiều thế kỷ, Boten chỉ đơn thuần là một nơi để dọc. Thung lũng này nằm trên một trong những con đường thương mại lịch sử nối liền vùng ngày nay được gọi là "Yunnan" ở miền nam Trung Quốc với lưu vực thượng nguồn sông Mekong. Trà, muối, thuốc phiện và lụa đều từng được vận chuyển qua đây. Các dân tộc Thái (Tai), Hán (Akha), Hán-Tạng (Hmong) và Yi đã di cư qua lại giữa những ngọn đồi này, tạo nên một lớp văn hóa đa dạng tại "Boten" – sự pha trộn văn hóa ấy vẫn còn hiện hữu rõ nét trong các làng mạc xung quanh.

Thời kỳ thuộc địa Pháp

Khi người Pháp chính thức xác định ranh giới của Đông Dương vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, Lào Khe (Boten) đã trở thành một trạm biên giới yên tĩnh nằm ở rìa bản đồ thuộc địa. Người Pháp quản lý Lào dưới hình thức một nước bảo hộ từ năm 1893 đến năm 1953, và trong suốt thời gian đó, Lào Khe (Boten) vẫn chỉ là một ngôi làng nhỏ yên ả — với một con đường duy nhất, một trạm hải quan và vài ngôi nhà.

Độc lập và Đội quân Giải phóng Nhân dân (Lao PDR)

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào được thành lập vào năm 1975, chấm dứt chế độ quân chủ và định hướng lại nền kinh tế đất nước theo hướng các nước láng giềng theo chủ nghĩa xã hội. Cửa khẩu Boten – Mohan vẫn giữ vai trò chiến lược quan trọng nhưng hoạt động thương mại tại đây vẫn còn khiêm tốn. Trong suốt những năm 1980 và 1990, lưu lượng giao thông qua biên giới tăng giảm theo sự cởi mở tương đối của nền kinh tế Trung Quốc và những cải cách thị trường dần dần của chính Lào (Cơ chế Kinh tế Mới, được đưa ra vào năm 1986).

Việc công nhận Khu kinh tế đặc biệt năm 2003

Năm 2003, Chính phủ Lào đã chính thức công nhận Khu vực Phát triển Quốc tế Vientiane (Boten) là Khu Kinh tế Đặc biệt, đồng thời ký kết thỏa thuận nhượng quyền với một liên minh nhà đầu tư Trung Quốc-Hồng Kông. Kế hoạch tổng thể ban đầu hướng tới việc xây dựng một trung tâm du lịch, thương mại và giải trí, tận dụng vị trí chiến lược của Khu vực Phát triển Quốc tế Vientiane tại biên giới giữa Lào và Thái Lan (Yunnan). Các công trình xây dựng đã được khởi công, bao gồm khách sạn, sòng bạc, trung tâm thương mại và hệ thống đường bộ mới.

Thời kỳ sòng bạc, 2007–2011

Trong vài năm đầy biến động từ 2007 đến 2011, Khu vực Tự do Thương mại và Du lịch (Boten) đã trở nên nổi tiếng khắp khu vực với tư cách là một khu sòng bạc chủ yếu phục vụ các con bạc Trung Quốc từ bên kia biên giới. Thị trấn này bùng nổ với các khách sạn, đèn neon, nhà hàng và — tất nhiên — danh tiếng về lối sống xa hoa. Những câu chuyện về nợ cờ bạc, hành vi đe dọa và các sàn sòng bạc được kiểm soát chặt chẽ đã lan truyền ra khỏi khu vực này, khiến các cơ quan chức năng ở cả Trung Quốc và Lào ngày càng lo ngại.

Năm 2011, dưới áp lực từ Bắc Kinh và Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia (Vientiane), các sòng bạc đã bị đóng cửa. Nhiều công nhân đã rời đi. Các khách sạn vắng tanh. Đèn neon tắt ngóm. Trong vài năm, Thành phố Biên giới (Boten) gần như trở thành một thị trấn ma — những tòa nhà rộng lớn trống rỗng sừng sững trên sườn đồi phía trên đường biên giới, dần dần bị sương mù và rừng rậm bao trùm.

Boten Năm 2014 là một khung cảnh kỳ lạ: những tòa tháp dang dở, những sân khấu ca múa nhạc bị bỏ hoang, và thỉnh thoảng có vài chiếc taxi lượn lờ tìm khách mà chẳng ai thèm lên xe.

Sự khởi đầu mới năm 2016 và một kế hoạch tổng thể mới

Năm 2016, một thỏa thuận nhượng quyền mới đã được ký kết, chuyển giao quyền phát triển cho một tập đoàn do Trung Quốc dẫn đầu (Công ty Yunnan Haicheng Industry Group và các đối tác), kèm theo nhiệm vụ mới là phát triển Khu vực Cảng và Hàng hải (Boten) thành một trung tâm thương mại, du lịch và logistics xanh. Kế hoạch tổng thể mang tên mới “Khu vực Cảng và Hàng hải” (Boten Beautiful Land Specific Economic Zone) cam kết đầu tư xây dựng trị giá 10 tỷ USD qua nhiều giai đoạn, với mục tiêu đạt dân số thường trú 300.000 người.

"China-Laos Railway" đã thay đổi mọi thứ

Việc xây dựng Tuyến đường sắt Đông Nam Á (China-Laos Railway) chính thức được khởi công vào năm 2016 và chính thức đi vào hoạt động phục vụ vận chuyển hành khách và hàng hóa vào tháng 12 năm 2021. Tuyến đường sắt dài 1.035 km này nối thành phố Mê Kông (Kunming) với thành phố Phnom Penh (Vientiane), với ga Mê Kông (Boten) đóng vai trò là ga cửa ngõ quốc tế. Chỉ trong thời gian ngắn, bối cảnh kinh tế của thành phố Mê Kông (Boten) đã thay đổi hoàn toàn: từ một thị trấn biên giới ngoại vi trở thành một nút giao thông quan trọng trên tuyến hạ tầng mới có ý nghĩa chiến lược nhất tại khu vực Đông Nam Á lục địa.

Boten hôm nay

Đến năm 2026, Thành phố Cảng (Boten) một lần nữa trở thành một thành phố đang trong quá trình xây dựng, nhưng lần này, bên cạnh những cần cẩu là các khu dân cư, trường học, tòa nhà chung cư, ngân hàng và khu vực ga tàu hỏa đang mở rộng không ngừng. Các sòng bạc vẫn chưa quay trở lại. Bầu không khí đã khác hẳn — gần gũi hơn với một cực tăng trưởng khu vực hơn là một tiền đồn biên giới.

Một dòng thời gian ngắn gọn

2003 — Khu kinh tế đặc biệt được chỉ định
2007–2011 — Thời kỳ hoàng kim và sự sụp đổ của các sòng bạc
2016 — Kế hoạch tổng thể mới đã được ký kết
2021 — Khai trương Trung tâm Y tếChina-Laos Railway
2026 — hàng chục nghìn cư dân, dự án đang được triển khai

→ Xem thêm: Đầu tư vào Boten · Boten điểm tham quan · Người dân Boten

Lịch sử của Khu du lịch và giải trí Quốc gia (Boten) — từ con đường thương mại cổ xưa đến Khu kinh tế đặc biệt (SEZ)